GGD-inspectie als gastouder: de volledige checklist voor 2026

Hoe werkt GGD-toezicht bij gastouders?

De GGD voert twee typen inspecties uit bij gastouders:

  • Reguliere inspectie: jaarlijkse geplande inspectie waarbij de GGD alle kwaliteitseisen beoordeelt. Wordt doorgaans van tevoren aangekondigd.
  • Incidentonderzoek: onaangekondigd onderzoek naar aanleiding van een klacht, melding of signaal. Kan op elk moment plaatsvinden.

Bij beide typen beoordeelt de GGD dezelfde eisen. Het is daarom belangrijk dat jouw documentatie en werkplek altijd voldoen aan de officiële wettelijke eisen — ook buiten de inspectieperiode.

Wettelijk kader voor GGD-toezicht

Het GGD-toezicht op gastouders is gebaseerd op twee wettelijke kaders:

Wet kinderopvang (artikel 1.61 en verder)

De Wet kinderopvang verplicht gemeenten om toezicht te houden op de kwaliteit van kinderopvang. Gemeenten mandateren de GGD voor de uitvoering van dit toezicht. De GGD rapporteert haar bevindingen aan de gemeente, die vervolgens handhavingsmaatregelen kan opleggen.

Besluit kwaliteit kinderopvang

Dit besluit werkt de kwaliteitseisen uit de Wet kinderopvang concreet uit. Het beschrijft de eisen aan het pedagogisch werkplan, de veiligheid van de opvanglocatie, de coaching van gastouders en de oudercommunicatie. De GGD toetst aan de hand van deze eisen.

Actueel voor 2026: per 1 januari 2025 zijn de eisen aan het pedagogisch werkplan aangescherpt. Controleer of jouw werkplan nog voldoet aan de huidige eisen, ook als je het werkplan al eerder hebt opgesteld.

De volledige GGD-checklist voor gastouders

Hieronder vind je alle punten die de GGD beoordeelt tijdens een inspectie, gegroepeerd in vijf categorieën. Items gemarkeerd als verplicht zijn wettelijk vereist en leiden bij ontbreken tot een tekortkoming.

Wettelijk verplicht
Aanbevolen / wordt meegewogen

Categorie 1: Documentatie

  • Actueel en volledig pedagogisch werkplan aanwezigVerplicht
  • Werkplan bevat alle vier de pedagogische basisdoelen (Riksen-Walraven)Verplicht
  • Geldige Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) — niet ouder dan 2 jaar bij eerste registratieVerplicht
  • Geldig EHBO-diploma (inclusief EHBO bij kinderen)Verplicht
  • Werkplan is specifiek voor dit gastouderbureau en deze opvanglocatieVerplicht
  • Werkplan beschrijft het slaapbeleid conform anti-wiegendoodrichtlijnenVerplicht
  • Werkplan beschrijft hoe de ontwikkeling van kinderen wordt gevolgdVerplicht

Categorie 2: Veiligheid & gezondheid

  • Opvanglocatie is kindveilig: trapleuningen, stopcontactbeveiliging, gevaarlijke stoffen op slotVerplicht
  • Rookmelders aanwezig en functioneelVerplicht
  • Slaapruimte voldoet aan veiligheidseisen: wiegje op rug, slaapzak, geen los beddengoedVerplicht
  • Voldoende ruimte per kind (minimaal 3,5 m² binnenspeelruimte per kind)Verplicht
  • Voedingsbeleid beschreven in werkplan (gezonde voeding, allergieën)Verplicht
  • Hygiëneprotocol aanwezig (handen wassen, luierverschoning, zieke kinderen)Verplicht
  • Buitenruimte of toegang tot buitenomgeving beschikbaar

Categorie 3: Pedagogisch handelen

  • Werkplan beschrijft concrete invulling van basisdoel 1: emotionele veiligheidVerplicht
  • Werkplan beschrijft concrete invulling van basisdoel 2: persoonlijke competentieVerplicht
  • Werkplan beschrijft concrete invulling van basisdoel 3: sociale competentieVerplicht
  • Werkplan beschrijft concrete invulling van basisdoel 4: overdracht van normen en waardenVerplicht
  • Werkplan beschrijft hoe de gastouder omgaat met wennen van nieuwe kinderenVerplicht
  • Werkplan beschrijft dagindeling afgestemd op leeftijdsgroepen in de opvangVerplicht
  • Werkplan is persoonlijk en situatiespecifiek (niet een generiek template zonder aanpassingen)Verplicht

Categorie 4: Oudercommunicatie

  • Geldig oudercontract per gezin aanwezigVerplicht
  • Ouders zijn geïnformeerd over het pedagogisch werkplan en hebben er toegang toeVerplicht
  • Werkplan beschrijft hoe en hoe vaak je met ouders communiceert over de ontwikkelingVerplicht
  • Klachtenprocedure is beschikbaar voor ouders (via gastouderbureau)Verplicht
  • Werkplan beschrijft hoe ouders betrokken worden bij het wenproces

Categorie 5: Professionalisering

  • Minimaal 3 uur coaching of begeleiding per jaar via het gastouderbureauVerplicht
  • Kwalificatie-eis: diploma of aantoonbare ervaring zoals omschreven in de wetVerplicht
  • Bereidheid tot verdere scholing en ontwikkeling (aan te tonen via bewijs)
  • Werkplan wordt periodiek geactualiseerd (bij wijzigingen in de opvangsituatie)Verplicht

Wat zijn de gevolgen van tekortkomingen?

Als de GGD een tekortkoming constateert, rapporteert zij dit aan de gemeente. De gemeente bepaalt vervolgens welke handhavingsmaatregel wordt opgelegd. Er zijn drie niveaus:

Niveau 1 — Aanwijzing

De gemeente geeft een formele aanwijzing met een concrete hersteltermijn (doorgaans 6 tot 12 weken). Jij moet aantonen dat de tekortkoming is hersteld. Bij herstel wordt de aanwijzing opgeheven.

Niveau 2 — Publicatie op het LRK

De tekortkoming wordt gepubliceerd op het Landelijk Register Kinderopvang (LRK). Dit is openbaar en zichtbaar voor ouders. Bij ernstige of herhaalde tekortkomingen volgt publicatie altijd.

Niveau 3 — Schorsing of uitschrijving

Bij ernstige of aanhoudende tekortkomingen kan de gemeente de gastouder schorsen of uit het LRK uitschrijven. Uitschrijving betekent dat je niet meer legaal als gastouder mag werken en dat ouders geen kinderopvangtoeslag meer ontvangen voor opvang bij jou.

Hoe zorg je dat je werkplan inspectie-klaar is?

Een werkplan dat voldoet aan de officiële wettelijke eisen is concreet, persoonlijk en actueel. Hieronder de belangrijkste aandachtspunten:

1

Wees concreet, niet algemeen

"Ik bied een veilige omgeving" is te vaag. "Ik hanteer de anti-wiegendoodrichtlijnen: baby's slapen op de rug, in een slaapzak, zonder los beddengoed, in een eigen wiegje" is concreet.

2

Koppel alle vier de basisdoelen aan jouw dagelijkse praktijk

Elk basisdoel moet beschreven zijn met concrete activiteiten of werkwijzen die jij toepast in jouw opvang. Algemene definities zonder eigen invulling zijn onvoldoende.

3

Noem specifiek je leeftijdsgroepen

Vang je baby's op? Dan moet je werkplan beschrijven hoe je de aanpak aanpast voor baby's. Heb je alleen peuters? Dan hoeft er geen babybeleid in, maar moet de dagindeling wel aansluiten bij peuters.

4

Actualiseer je werkplan bij wijzigingen

Krijg je een nieuwe doelgroep (bijv. een baby terwijl je altijd peuters opving)? Update dan je werkplan. De GGD verwacht dat het werkplan de huidige opvangsituatie weerspiegelt.

5

Zorg dat je werkplan bij het bureau past

Je werkplan moet aansluiten bij het beleidsplan van je gastouderbureau. Als je bij meerdere bureaus bent aangesloten, heb je per bureau een apart werkplan nodig.

Maak een inspectie-klaar werkplan in 30 minuten

Onze generator doorloopt alle punten uit de GGD-checklist en schrijft een volledig, persoonlijk werkplan dat voldoet aan alle officiële wettelijke eisen. Direct te downloaden.

Start de generator — €29

Direct te downloaden als PDF · Eenmalig · Geen abonnement

Veelgestelde vragen over de GGD-inspectie