Geldt het vierogenprincipe voor gastouders?
Een veelgestelde vraag, met een duidelijk antwoord: het vierogenprincipe is een eis voor de dagopvang, niet voor gastouderopvang. We leggen uit wat het principe inhoudt, waarom het niet voor jou geldt en welke veiligheidseis wél op jou van toepassing is.
De redactie van gastouderpedagogischwerkplan.nl verifieert elke publicatie aan de hand van de Wet kinderopvang, het Besluit kwaliteit kinderopvang en officiële publicaties van de Rijksoverheid.
Geldt het vierogenprincipe voor gastouders?
Belangrijk om te weten: als gastouder hoef je niet aan het vierogenprincipe te voldoen. Het is geen verplichting voor jou en hoeft dus ook niet in je pedagogisch werkplan te staan. Trap niet in adviezen die suggereren dat je een KDV-regel moet naleven die niet voor gastouders bedoeld is.
De generator op deze site maakt je pedagogisch werkplan. Hij levert geen veiligheidsbeleid en geen achterwacht-regeling — die regel je via je gastouderbureau en pas je toe op jouw opvanglocatie.
Wat is het vierogenprincipe?
Het vierogenprincipe houdt in dat er bij de opvang altijd een tweede volwassene moet kunnen meekijken of meeluisteren met een pedagogisch medewerker. De gedachte is dat een medewerker nooit volledig onopgemerkt alleen met de kinderen is. Het principe bestaat sinds 2013 en kwam voort uit de roep om betere bescherming van jonge kinderen in de opvang.
In de praktijk vullen kinderdagverblijven dit op verschillende manieren in: bijvoorbeeld met ramen tussen ruimtes, met babyfoons of camera's, met open deuren of doordat er simpelweg meerdere medewerkers tegelijk aanwezig zijn. De wet schrijft het doel voor — meekijken of meeluisteren moet mogelijk zijn — en laat de exacte uitvoering aan de opvang over.
Voor welke vorm van opvang geldt het vierogenprincipe?
Waar geldt het vierogenprincipe wel en niet?
- Kinderdagverblijf (dagopvang): Wel verplicht — er moet altijd een tweede volwassene kunnen meekijken of meeluisteren.
- Gastouderopvang: Niet verplicht — in plaats daarvan geldt de achterwacht-regeling.
- Buitenschoolse opvang (BSO): Niet verplicht — het principe is specifiek voor de dagopvang bedoeld.
Waarom geldt het niet voor gastouders?
Een gastouder werkt vrijwel altijd alleen, in de eigen woning of die van de ouders. Een tweede volwassene die continu kan meekijken is in die situatie niet realistisch — en dat is ook niet waar het vierogenprincipe voor bedoeld is. Het principe richt zich op opvang waar ouders niet zelf bepalen wie hun kind verzorgt en waar doorgaans meerdere medewerkers aanwezig zijn.
Bij gastouderopvang ligt dat anders. Ouders kiezen bewust één vaste gastouder die zij vertrouwen, brengen en halen hun kind zelf en hebben vaak persoonlijk, dagelijks contact. Die kleinschaligheid en directe band vormen een eigen vorm van toezicht. De wetgever heeft er daarom voor gekozen om voor gastouders andere waarborgen te stellen in plaats van het vierogenprincipe.
Welke veiligheidseis geldt er wel voor jou?
De belangrijkste eis die in de plaats komt is de achterwacht-regeling. De achterwacht is een volwassene van minimaal 18 jaar, telefonisch bereikbaar, die in een noodsituatie binnen 15 minuten op jouw opvanglocatie kan zijn. Denk aan een buur, een familielid of een andere gastouder. Per 1 juli 2026 is een achterwacht verplicht voor elke gastouder, ongeacht hoe veel kinderen je opvangt.
Daarnaast hoort openheid bij verantwoorde gastouderopvang. Je werkt volgens het veiligheids- en gezondheidsbeleid van je gastouderbureau, houdt op jouw locatie een actuele risico-inventarisatie bij en kent de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Het gastouderbureau bezoekt je locatie en de GGD inspecteert steekproefsgewijs — ook dat zorgt ervoor dat de opvang niet volledig achter gesloten deuren plaatsvindt.
De achterwacht-regeling in het kort
- Een volwassene van minimaal 18 jaar
- Telefonisch bereikbaar tijdens de opvanguren
- In een noodsituatie binnen 15 minuten op de opvanglocatie aanwezig
- Verplicht voor elke gastouder per 1 juli 2026, ongeacht het aantal kinderen
De precieze invulling regel je via je gastouderbureau. Vraag na welke afspraken zij vastleggen en wat je zelf moet aanleveren of ondertekenen.
Hoort dit in mijn pedagogisch werkplan?
Het vierogenprincipe hoeft niet in je pedagogisch werkplan, omdat de eis niet voor gastouders geldt. Je werkplan beschrijft hoe jij pedagogisch werkt: de vier basisdoelen, je dagindeling en hoe je de ontwikkeling van kinderen volgt. Veiligheid komt daar zijdelings in terug, maar de achterwacht en het veiligheidsbeleid horen vooral thuis bij de afspraken met je gastouderbureau.
Wij maken het pedagogisch werkplan voor je. De achterwacht-regeling, de risico-inventarisatie en het veiligheids- en gezondheidsbeleid regel je via je gastouderbureau — dat zijn afzonderlijke documenten die naast het werkplan bestaan.
Voor het pedagogisch werkplan
Het werkplan kunnen we wél voor je maken
Het vierogenprincipe geldt niet voor jou, en de achterwacht regel je via je gastouderbureau. Het pedagogisch werkplan — het verplichte document dat jouw werkwijze beschrijft — stel je hier samen op basis van jouw antwoorden.
Maak je pedagogisch werkplan — €29Eenmalig · geen abonnement · direct als Word-document
Veelgestelde vragen
Bronnen
Dit artikel is gebaseerd op officiële wetgeving en gepubliceerd onderzoek:
- Rijksoverheid — Veiligheid kinderopvang verbeteren (vierogenprincipe)
- Rijksoverheid — Kwaliteit gastouderopvang (eisen per 1 juli 2026)
- Regeling kwaliteit gastouderbureaus, gastouders en voorzieningen voor gastouderopvang — Overheid.nl
- Besluit kwaliteit kinderopvang — Overheid.nl
- Wet kinderopvang — Overheid.nl