Risico-inventarisatie (RIE) voor gastouders
De risico-inventarisatie veiligheid en gezondheid is een verplicht document voor elke opvanglocatie. Wat het is, wie het samen met jou invult en ondertekent, hoe vaak het moet worden bijgewerkt en waar de GGD bij jou thuis op let.
De redactie van gastouderpedagogischwerkplan.nl verifieert elke publicatie aan de hand van de Wet kinderopvang, het Besluit kwaliteit kinderopvang en officiële publicaties van de Rijksoverheid.
Wat is de risico-inventarisatie voor een gastouder?
Belangrijk om te weten: deze pagina gaat over de risico-inventarisatie. Dat is een ander document dan het pedagogisch werkplan. De generator op deze site maakt je pedagogisch werkplan — niet je risico-inventarisatie.
De risico-inventarisatie stel je samen met je gastouderbureau op en houd je zelf actueel voor jouw opvanglocatie. We leggen hieronder uit wat erin hoort en hoe het zich tot het werkplan verhoudt.
Wat houdt de risico-inventarisatie in?
De risico-inventarisatie veiligheid en gezondheid — vaak afgekort als RIE of RI&E — brengt in kaart welke risico's de opvang van kinderen in jouw woning met zich meebrengt. Het gaat om alle ruimtes waar kinderen kunnen komen: de woonkamer, de keuken, de slaapplek, de badkamer, de trap, de tuin. Per ruimte benoem je wat er mis kan gaan en welke maatregel dat risico wegneemt of beperkt.
De gedachte erachter is dezelfde als bij het bredere veiligheidsbeleid: je neemt grote risico's weg, terwijl je kinderen wel laat oefenen met kleine, verantwoorde risico's. Een kind dat nooit van een opstapje mag klimmen, leert immers ook niet inschatten wat het wél aankan. De inventarisatie helpt je om die afweging bewust te maken in plaats van op gevoel.
Bij de risico's hoort een plan van aanpak: daarin leg je samen met je bureau vast welke maatregelen je neemt en binnen welke termijn. Zo wordt de inventarisatie geen lijst die in een la verdwijnt, maar een werkdocument dat je praktijk stuurt.
Is de risico-inventarisatie verplicht en moet die op schrift?
De inventarisatie moet de risico's beschrijven van de opvang in alle voor kinderen toegankelijke ruimtes. Omdat geen twee opvangwoningen hetzelfde zijn, is de inventarisatie per adres uniek: een appartement op de derde verdieping vraagt om andere maatregelen dan een gelijkvloerse woning met een vijver in de tuin. Daarom kun je hem niet zomaar van een collega overnemen.
Wie maakt de risico-inventarisatie, en wie ondertekent?
Je doet het samen. De wet legt de verantwoordelijkheid voor het jaarlijks inventariseren bij de houder van het gastouderbureau, maar die voert de inventarisatie uit sámen met de gastouder. In de praktijk loopt de bemiddelingsmedewerker (de consulent van je bureau) met je door de woning, benoemen jullie de risico's en stellen jullie samen het plan van aanpak op.
Het document wordt ondertekend door zowel de gastouder als de bemiddelingsmedewerker, en een ondertekend exemplaar hoort in de administratie van het gastouderbureau. Daarmee staat zwart op wit dat jullie de risico's samen hebben doorgenomen en welke afspraken er gelden.
De rolverdeling in het kort
- Het gastouderbureau is wettelijk verantwoordelijk voor het jaarlijks inventariseren van de risico’s.
- De bemiddelingsmedewerker en de gastouder vullen de inventarisatie samen in op de opvanglocatie.
- Samen stellen jullie een plan van aanpak op: welke maatregelen, binnen welke termijn.
- Gastouder én bemiddelingsmedewerker ondertekenen het document.
- De gastouder houdt de afspraken in de praktijk na en de inventarisatie actueel.
De precieze formats en welk exemplaar waar bewaard wordt, verschillen per gastouderbureau en zijn met de nieuwe kwaliteitseisen aangepast. Vraag bij je bureau na welk document zij aanleveren en wat je zelf moet aanvullen of ondertekenen.
Hoe verhoudt de RIE zich tot het veiligheids- en gezondheidsbeleid?
De twee horen onlosmakelijk bij elkaar. Het veiligheids- en gezondheidsbeleid beschrijft op hoofdlijnen hoe risico's worden voorkomen en beheerst; de inventarisatie vertaalt dat naar jouw concrete situatie. Bij de inventarisatie wordt ook rekening gehouden met het aantal kinderen dat je opvangt en hun leeftijden — een kruipende baby vraagt om andere maatregelen dan een kleuter die overal op klimt.
Naast de inventarisatie hoort op jouw locatie een ongevallenregistratie bij te worden gehouden: een overzicht van ongevallen die op het adres hebben plaatsgevonden. En je moet de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling kennen en kunnen toepassen. Die hangt nauw samen met de veiligheid van kinderen, maar is een eigenstandige verplichting.
Hoe vaak moet de risico-inventarisatie worden bijgewerkt?
De kern is simpel: de inventarisatie moet altijd actueel zijn. Het gastouderbureau zorgt dat elke opvanglocatie minimaal één keer per jaar wordt bezocht door een bemiddelingsmedewerker, en loopt de risico's dan opnieuw met je door. Dat jaarlijkse moment is je vaste ijkpunt.
Maar je wacht niet altijd op dat bezoek. Verandert er iets wezenlijks aan je opvang, dan werk je de inventarisatie tussentijds bij. Denk aan een verbouwing, een nieuwe slaapplek, een trampoline in de tuin, een huisdier erbij, of een jongere leeftijdsgroep waardoor andere risico's relevant worden. Ook als een maatregel in de praktijk niet blijkt te werken, pas je hem aan. Met de nieuwe kwaliteitseisen per 1 juli 2026 verandert een aantal praktische regels rond bezoeken en documenten; de exacte invulling stem je af met je gastouderbureau.
Wat controleert de GGD bij de risico-inventarisatie?
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het toezicht op de kinderopvang; in opdracht van de gemeente voert de GGD dat uit. De GGD bezoekt jaarlijks elk gastouderbureau en inspecteert daarnaast jaarlijks een deel van de gastouderlocaties per gemeente. Kom je aan de beurt, dan kijkt de inspecteur niet alleen naar de papieren, maar vooral of jouw praktijk klopt met wat er op papier staat.
- •Is er een actuele risico-inventarisatie aanwezig die past bij jouw opvanglocatie?
- •Komt wat je in de praktijk doet overeen met de maatregelen uit het plan van aanpak?
- •Houd je een ongevallenregistratie bij?
- •Ken je de meldcode en weet je wat je doet bij een vermoeden?
- •Is je achterwacht geregeld en binnen 15 minuten bereikbaar?
Voor de nieuwe kwaliteitseisen werkt GGD GHOR Nederland aan een aparte richtlijn ‘Veiligheid en gezondheid’. Houd voor de exacte toetsingspunten en de meest actuele regels de officiële publicaties van de Rijksoverheid en je eigen gastouderbureau aan; dat is altijd de betrouwbaarste bron.
Hoe verhoudt dit zich tot het pedagogisch werkplan?
De risico-inventarisatie en het pedagogisch werkplan horen allebei bij de kwaliteitseisen die per 1 juli 2026 gelden, maar het zijn verschillende documenten met een ander doel. Het werkplan beschrijft hoe jij pedagogisch werkt — de basisdoelen, je dagindeling, hoe je de ontwikkeling van kinderen volgt. De risico-inventarisatie gaat over de fysieke en gezondheidsmatige veiligheid van je opvanglocatie.
Er is wel raakvlak. In je werkplan beschrijf je bijvoorbeeld je slaapbeleid en hoe je in de dagelijkse praktijk met veiligheid omgaat; de onderliggende risicomaatregelen horen thuis in de inventarisatie. Wij maken het werkplan voor je; de risico-inventarisatie stel je samen met je gastouderbureau op.
Voor het pedagogisch werkplan
Het werkplan kunnen we wél voor je maken
De risico-inventarisatie stel je samen met je gastouderbureau op. Het pedagogisch werkplan — het andere verplichte document — stel je hier samen op basis van jouw antwoorden.
Maak je pedagogisch werkplan — €29Eenmalig · geen abonnement · direct als Word-document
Veelgestelde vragen
Bronnen
Dit artikel is gebaseerd op officiële wetgeving en gepubliceerd onderzoek:
- Besluit kwaliteit kinderopvang — Overheid.nl
- Wet kinderopvang — Overheid.nl
- Rijksoverheid — Nieuwe kwaliteitseisen gastouderopvang (per 1 juli 2026)
- Rijksoverheid — Veiligheid kinderopvang verbeteren
- KennisNetwerk GastouderOpvang — Risico-inventarisatie: wie is er verantwoordelijk?
- KennisNetwerk GastouderOpvang — Verbetermaatregelen gastouderopvang
- VNG — Inleiding op wijzigingen gastouderopvang per 1 juli 2026